De reis van het woord paraplu door Europese talen

Het woord paraplu komt in het algemeen voor in veel Europese talen, maar waar komt het nu precies vandaan en hoe is dit bijzondere woord in onze taal beland? Een paraplu is een alledaags gebruiksvoorwerp, vooral in Nederland waar het vaak regent. Toch sta je er niet altijd bij stil dat het woord paraplu een lange geschiedenis kent en uit een andere taal naar ons toe is gekomen.

De oorsprong van het woord paraplu

Het woord paraplu is oorspronkelijk Frans. In het Frans betekent ‘parapluie’ letterlijk bescherming tegen regen. Het eerste deel ‘para’ betekent beschermen of tegenhouden. Het tweede deel ‘pluie’ betekent regen. Op deze manier kun je zien dat het woord niet zomaar is ontstaan, maar echt iets vertelt over het doel van het voorwerp: je beschermen tegen neerslag. Andere talen bouwden op het Franse woord verder, maar met hun eigen uitspraak en schrijfwijze. In het Nederlands gebruiken we sinds de achttiende eeuw het Franse paraplu, hoewel het voorwerp zelf eerder al bekend was in Europa.

Van zonnescherm tot regenscherm

Oorspronkelijk werd een soortgelijke constructie vooral als zonnescherm gebruikt. Tegenwoordig kennen we het verschil tussen een parasol en een paraplu. Een parasol is bedoeld voor de zon, een paraplu juist voor regen. Ook de naam parasol komt uit het Frans en heeft een soortgelijke opbouw. ‘Para’ betekent wederom beschermen, ‘sol’ betekent zon. Zo laat de geschiedenis van deze woorden goed zien dat in Europa meestal het Franse als basis is genomen voor schermen tegen weersinvloeden. Dit soort woorden verspreiden zich algemeen door reizen, handel en het delen van uitvindingen tussen landen.

Het gebruik van paraplu in verschillende talen

In veel Europese talen klinkt het woord paraplu bijna hetzelfde. Denk aan het Duitse Paraplu, het Poolse Parasol (dat daar zowel voor zonnescherm als regenscherm wordt gebruikt), of het Italiaanse ombrello, dat is afgeleid van het Latijnse woord voor schaduw. In sommige Slavische talen, zoals Russisch, is het woord voor paraplu zelfs direct ontleend aan het Nederlands vanwege de historische handelscontacten. Toch zie je over de hele wereld in het algemeen verschillende termen die allemaal hetzelfde voorwerp beschrijven, maar vaak met een klein verschil in betekenis of gebruik. Zo blijkt dat talen elkaar beïnvloeden en dat dagelijkse gebruiksvoorwerpen vaak een lange reis afleggen voor ze in onze eigen taal terechtkomen.

Wat woorden vertellen over de geschiedenis

Het is interessant om te zien dat veel woorden voor paraplu nauwe verwantschap tonen met de Franse taal. Door contact tussen landen en door het uitwisselen van producten, komt een woord als paraplu algemeen voor in verschillende Europese talen. Voor de een is het een simpel stukje plastic met een handvat. Voor de ander is het juist een teken van verfijning of mode, zeker toen paraplu’s ooit vooral door rijke mensen werden gebruikt. Zelfs bij gewone woorden kun je dus de sporen herkennen van de reis die het woord en het voorwerp hebben afgelegd.

Meest gestelde vragen over uit welke taal komt paraplu

• Uit welke taal komt het woord paraplu?

  Het woord paraplu komt oorspronkelijk uit het Frans. In het Frans is het ‘parapluie’.

• Wat betekent het woord paraplu letterlijk?

  Paraplu betekent letterlijk bescherming tegen regen. ‘Para’ betekent beschermen en ‘pluie’ betekent regen.

• Is het woord paraplu in andere talen vergelijkbaar?

  Ja, in het algemeen klinkt het woord in veel Europese talen bijna hetzelfde. In het Duits is het Paraplu, in het Italiaans ombrello, en in het Pools parasol.

• Is het verschil tussen parasol en paraplu alleen de regen of zon?

  Een paraplu is bedoeld om tegen de regen te beschermen en een parasol is voor bescherming tegen de zon.