Van schaduw tot regen: het bijzondere verhaal van de paraplu

De eerste beschermers tegen zon en regen

Lang voordat de paraplu in Europa werd gebruikt, kenden oude beschavingen al vormen van bescherming tegen zon en regen. In het oude Egypte liepen belangrijke mensen met schermen die vooral dienden om de zon tegen te houden. Deze schaduwmakers waren vaak versierd en waren soms een teken van rijkdom. Ook in China waren er al eeuwen geleden schermen van papier of zijde, die zowel tegen zon als tegen een bui werkten. De varianten die daar ontstonden, lijken op de paraplu’s van nu, maar werden toen nog vooral als teken van eer gebruikt. Het praktische gebruik van een paraplu als regenscherm was toen nog niet zo gewoon als nu. Het liet wel zien dat het idee om jezelf te beschermen met een scherm al lang leeft in het algemeen gebruik.

De paraplu verovert Europa

Het duurde even voordat de paraplu zoals wij die kennen in Europa populair werd. Pas in de zeventiende eeuw begon men in landen als Frankrijk en Engeland paraplu’s te gebruiken als bescherming tegen regen. Daarvoor vonden mensen het vaak vreemd om met zo’n scherm de straat op te gaan. In het begin werd het vooral gezien als iets voor de hogere klasse of als een modeartikel voor dames. Tegen het eind van de achttiende eeuw werd de paraplu algemeen bekender en gingen steeds meer mensen hem gebruiken. Fabrikanten kozen sterkere stoffen en maakten stevige, doch lichte modellen, zodat het eenvoudiger en handiger werd om ze overal mee naar toe te nemen.

Van dure luxe tot gewoon gebruiksvoorwerp

Nadat de paraplu zijn opmars had gemaakt in Europa, werd hij steeds toegankelijker. Rond het jaar 1700 werd het woord ‘umbrella’ voor het eerst opgenomen in een Engels woordenboek. In de negentiende eeuw ontwikkelden fabrikanten nieuwe modellen die inklapbaar waren, zodat je ze makkelijk kon meenemen. Ook kwamen er steeds goedkopere varianten op de markt die voor veel mensen te betalen waren. Zo werd het gebruik van een paraplu in korte tijd heel gewoon. Aan het begin van de twintigste eeuw had bijna iedereen een paraplu in huis. Sindsdien is de paraplu een standaard deel van het dagelijks leven geworden en zijn er allerlei soorten, kleuren en vormen te koop. De paraplu is nu niet meer weg te denken uit het straatbeeld, zowel in Nederland als wereldwijd.

De paraplu vandaag de dag

Tegenwoordig bestaan er paraplu’s in vele soorten en maten. Er zijn kleine, opvouwbare varianten die makkelijk in een tas passen, maar ook stevige grote schermen waar je met z’n tweeën onder kunt staan. Op sommige plekken wordt een scherm nog altijd als teken van stijl of voor speciale gelegenheden gebruikt. Toch blijft het algemeen nut het belangrijkst: droog blijven als het regent, of schaduw zoeken op een warme zomerdag. Moderne paraplu’s zijn vaak gemaakt van lichte materialen die tegen een stootje kunnen. Soms zijn ze zelfs windbestendig gemaakt zodat ze niet snel omklappen. Het gebruik van een paraplu hoort inmiddels gewoon bij het dagelijks leven, vooral in landen zoals Nederland waar een bui altijd onverwachts kan komen.

Veelgestelde vragen over de uitvinding van de paraplu

• Waar en wanneer werd de paraplu voor het eerst gebruikt?

  De eerste vormen van de paraplu werden duizenden jaren geleden al gebruikt in China en Egypte. Zij gebruikten schermen uit papier, zijde of bladeren, vooral tegen de zon.

• Wanneer kwam de paraplu in gebruik in Europa?

  De paraplu werd algemeen bekend in Europa in de zeventiende eeuw, eerst in Frankrijk en Engeland. Daarvoor werd de paraplu nauwelijks gebruikt voor regen.

• Waarom werd de paraplu eerst als luxe artikel gezien?

  In het begin waren paraplu’s duur en lastig te maken. Ze werden vaak versierd en alleen rijke mensen konden er één kopen.

• Hoe is de paraplu veranderd door de tijd?

  In de loop der tijd is de paraplu handiger, lichter en sterker geworden. Er zijn veel meer soorten en maten gekomen, en er zijn goedkope varianten voor iedereen.

• Waarvoor wordt de paraplu nu gebruikt?

  De paraplu wordt nu bijna overal gebruikt om jezelf te beschermen tegen regen of zon. Het is een gewoon voorwerp geworden dat veel mensen bij zich hebben tijdens onzeker weer.